Darmowy kurs z geografii
Zapraszam Cie na 30 dniowy darmowy kurs z geografii.
Otrzymasz na e-mail lekcje z geografii fizycznej, z geografii ekonomicznej Polski i swiata.
Zapisz sie teraz, w kazdej chwili mozesz zrezygnowac.
Rejestracja jest za darmo:
Losowa ściąga z geografii:
TEMAT: Wulkanizm
Era prekambryjska jest najstarszą i najdłuższą erą w dziejach Ziemi.
Wtedy powstała skorupa ziemska, pierwotna atmosfera i hydrosfera. W
krzepnącej skorupie jako pierwsze powstały skały magmowe - granity,
gabra i porfiry, które później uległy przeobrażeniu w gnejsy,
kwarcyty, Å‚upki krystaliczne. Ze stygnÄ…cej skorupy ziemskiej
uchodziły gazy - powstawała pierwotna atmosfera o składzie zbliżonym
do składu chemicznego gazów wulkanicznych, nie było w niej tlenu.
Dominująca w atmosferze para wodna dała początek hydrosferze. Cienka
skorupa ziemska podlegała częstym ruchom górotwórczym. Intensywny
był także wulkanizm. Obszary górskie niszczone przez procesy
zewnętrzne dały początek powstawaniu skał osadowych - zlepieńce.
Na początku proterozoiku uformowały się sztywne cokoły współczesnych
kontynentów, które nie podlegały późniejszym ruchom górotwórczym.
StanowiÄ…je:
• tarcze krystaliczne - obszary zbudowane z krystalicznych silnie
zmetamorfizowanych skał, nieco wgiętych w części środkowej, które do
dziś nie zostały przykryte młodszymi osadami lub osady zostały z
nich zdarte;
• platformy - obszary skał krystalicznych pokryte młodszymi skałami
osadowymi ułożonymi poziomo lub prawie poziomo. W prekambrze
powstały następujące tarcze i platformy:
• w Europie - Platforma Wschodnioeuropejska, tarcze Bałtycka i
Ukraińska
• w Azji - tarcze: Dekańska, Arabska. Ałdańska i platformy:
Syberyjska, Chińska
• w Afryce - Platforma Saharyjska i Południowoafrykańska oraz tarcze
Gwinejska, Rodezyjska i inne
• w Ameryce Północnej - tarcze: Kanadyjska i Grenlandzka
• w Ameryce Południowej - tarcze: Gujańska i Brazylijska
• w Australii - Platforma Australijska z tarczami Yilgam i Kimberley
• Platforma Wschodnioantarktyczna
Pod koniec prekambru wszystkie kontynenty były ze sobą połączone w
jeden wielki obszar lądowy. W późniejszych erach uległ on rozbiciu
na poszczególne kontynenty zmieniające swoje położenie.
Pierwsze organizmy żywe pojawiły się między 3 a 4 mld lat temu. Były
to bakterie beztlenowe oraz sinice wzbogacajÄ…ce atmosferÄ™ w tlen.
Pod koniec prekambru pojawiły się organizmy wielokomórkowe nie
posiadające szkieletów. Dlatego ich ślady zachowały się tylko w
postaci odcisków. Najstarsze ślady życia datowane na 3,8 mld lat
znaleziono na Grenlandii i w Australii.
Era palcozoiczna - w ciągu jej trwania dwukrotnie miały miejsce
ruchy górotwórcze:
• kaledońskie (pod koniec syluru) - w czasie tej orogenezy
wypiętrzyły się: Góry Skandynawskie, Góry Szkocji, częściowo Góry
Świętokrzyskie, północna część Appalachów, północno-wschodnia
Grenlandia, Sajany i Góry Jabłonowe, część Ałtaju;
• hercyńskie (w karbonie) - Ardeny, Ural, Harz, Wogezy, Schwarz-wald,
Rudawy, Masyw Centralny, Sudety, Góry Świętokrzyskie, część Ałtaju,
Tien-szan, Góry Przylądkowe, południowa część Appalachów, Góry
Wododziałowe.
Świat organiczny reprezentowany jest głównie przez skorupiaki,
małże, gąbki i inne zwierzęta morskie. Skamieniałościami przewodnimi
dla kambru i ordowiku sÄ… trylobity, dla syluru - graptolity. W
sylurze pojawiają się pierwsze kręgowce, w dewonie - płazy, w permie
- gady. Pierwsze rośliny lądowe pojawiły się w sylurze, natomiast
karbon to okres bujnego rozwoju drzewiastych widłaków, skrzypów i
paproci.
Era mezozoiczna - to era, w której były największe zmiany zasięgów
lądów i mórz. Wielkie zalewy morskie wystąpiły w jurze i kredzie.
Powstały ogromne pokłady skał osadowych - wapieni, margli, dolomitów
i piaskowców. Pod koniec kredy rozpoczynają się ruchy górotwórcze -
orogeneza alpejska, której główna faza przypada jednak na okres
trzeciorzędu. W kredzie wy-fałdowały się góry wschodniej Azji -
Wierchojańskie, Czerskiego, Stanowe, Sichote Alin oraz Kordyliery.
W mezozoiku nastąpił gwałtowny rozwój roślin iglastych, a w świecie
zwierząt - gadów, które dostosowały się do życia we wszystkich
rodzajach środowiska (woda, ląd, powietrze). W erze pojawiają się
pierwsze uzębione ptaki i ssaki. Skamieniałością przewodnią ery
mezozoicznej sÄ… amonity i belemnity.
Era kenozoiczna - najkrótsza era, trwająca do chwili obecnej. Z
geologicznego punktu widzenia najważniejszymi wydarzeniami kenozoiku
są: orogeneza alpejska (trwająca przez dolny i środkowy trzeciorzęd)
oraz zlodowacenia półkuli północnej w plejstocenie.
W czasie orogenezy alpejskiej wyfałdowały się:
• w Europie - Alpy, Pireneje, Karpaty, Góry Dynarskie, Apeniny, Góry
Betyckie, Bałkany
• w Azji - Kaukaz, Himalaje, Taurus, Zagros, Hindukusz, Pamir
• w Afryce - Atlas
• w Ameryce Południowej - Andy
• zachodnia część Antarktydy
W plejstocenie znacznie ochłodził się klimat, co na półkuli
północnej doprowadziło do kilku zlodowaceń Europy, Ameryki Północnej
i Azji. Oziębienie spowodowało również obniżenie granicy wiecznego
śniegu na terenach górskich nie objętych lądolodami - we wszystkich
większych górach powstały lodowce górskie. Po ustąpieniu ostatniego
zlodowacenia w Europie powstało Morze Bałtyckie (holocen).
W świecie organicznym zaszły również istotne zmiany. Przede
wszystkim pojawiły się ssaki, a pod koniec trzeciorzędu - człowiek
pierwotny.
Sciagi z geografii
Pobierz za darmo opracowane tematy na mature z geografii.
Wszystko gotowe do wydrukowania.